Tham dự Hội nghị có bà Trần Thị Minh Nga, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ, ông Nguyễn Thế Đồi, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh và 140 đại biểu là thành viên Ban quản lý, người đại diện cơ sở tín ngưỡng, người chuyên thực hành tín ngưỡng; người có uy tín, già làng, trưởng  bản, trưởng dòng họ người Mông trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Thực tiễn quản lý tín ngưỡng đặt ra nhiều yêu cầu mới

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân ngày càng đa dạng. Tín ngưỡng tiếp tục là một bộ phận quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và đáp ứng nhu cầu tâm linh chính đáng của người dân.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, bà Trần Thị Minh Nga cho biết hiện khoảng 95% dân số Việt Nam có đời sống tín ngưỡng, tôn giáo. Theo thống kê của các địa phương đến tháng 8/2025, cả nước có khoảng 80.000 cơ sở tín ngưỡng; trên 35.000 cơ sở có người đại diện hoặc ban quản lý và khoảng 70% cơ sở đã thực hiện đăng ký hoạt động theo quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước. Một số cơ sở tín ngưỡng do cá nhân đầu tư xây dựng chưa được thống kê đầy đủ; việc quản lý các hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng, quản lý tài sản, đất đai tín ngưỡng hay xử lý các hành vi lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục hoàn thiện bằng cả cơ chế, chính sách và giải pháp tổ chức thực hiện.

Theo báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang, công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng thời gian qua được triển khai tương đối đồng bộ. Các hoạt động tín ngưỡng cơ bản diễn ra đúng quy định của pháp luật, phù hợp với phong tục, tập quán và nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tinh thần của Nhân dân.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các xã, phường tiếp tục tăng cường tuyên truyền pháp luật; hướng dẫn các cơ sở tín ngưỡng thực hiện đúng quy định về tổ chức hoạt động, quản lý tài sản công đức, kiện toàn người đại diện và ban quản lý.

Phát huy vai trò người có uy tín, đưa pháp luật về tín ngưỡng vào cuộc sống

Hội nghị dành nhiều thời gian trao đổi về vai trò của đội ngũ người có uy tín, già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ trong cộng đồng người Mông. Đây là lực lượng có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cộng đồng, góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, vận động đồng bào thực hiện nếp sống văn minh, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương trong việc phát hiện, ngăn ngừa các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Theo bà Trần Thị Minh Nga, quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa đã làm phong phú thêm đời sống tín ngưỡng của đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, cùng với đó cũng xuất hiện những thách thức mới như các trào lưu cải đạo, sự phân hóa trong đời sống tín ngưỡng, nguy cơ mai một một số giá trị văn hóa truyền thống và việc các thế lực xấu lợi dụng vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò của người có uy tín tại cơ sở càng có ý nghĩa quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động và định hướng cộng đồng.

Hội nghị cũng tập trung phổ biến những điểm mới của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Luật tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn như quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; cắt giảm thủ tục hành chính; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; quy định về đăng ký hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng và nhiều nội dung nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật.

Các báo cáo viên cũng trao đổi, hướng dẫn nhận diện một số hiện tượng tôn giáo mới; chia sẻ kinh nghiệm xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn; giải đáp những nội dung được đại biểu quan tâm liên quan đến quản lý hoạt động tín ngưỡng ở cơ sở. Đây là những nội dung thiết thực, giúp đội ngũ người có uy tín và ban quản lý các cơ sở tín ngưỡng nâng cao nhận thức, kỹ năng trong quá trình phối hợp với chính quyền địa phương.